Behaviorisme

__Behaviorisme__

Het behaviorisme is een psychologische invalshoek die de bron van onze handelingen zoekt in stimuli in de omgeving en niet in innerlijke processen. Het behaviorisme vind zijn grondslag rond het jaar 1920. Het is begonnen als een wetenschappelijke en filosofische opvatting waarbinnen leerprocessen centraal gesteld worden bij het verklaren van gedrag.  Bij het behaviorisme wordt er vanuit gegaan dat een kind als een onbeschreven blad ter wereld komt, het begrip dat hiervoor gebruikt wordt is 'tabula rasa'. Alles wat iemand dus doet en kan is volgens deze theorie aangeleerd. In deze stroming is het gedrag van mensen en dieren vergelijkbaar, hierin is te zien dat de evolutietheorie van Darwin invloed heeft op de gedachtegang van de behavioristen. Leerprocessen van dieren en mensen zijn niet principieel verschillend. Dit geldt ook voor leerprocessen van volwassenen en kinderen. De erfelijkheid van bepaalde gedragingen wordt in deze theorie buiten beschouwing gelaten.

Mensbeelden binnen het behaviorisme Het eerste mensbeeld binnen het behaviorisme is het mechanische mensbeeld. Dit is een eenvoudige manier van kijken naar de mens. Mensen worden gezien als mechanieken, als een ingewikkeld dier. Dit verklaard de lijn van de experimenten met dieren, van bijvoorbeeld Pavlov, die ook als een verklaring voor menselijk gedrag worden gebruikt. Het mechanisch niveau ziet ieder mens en ieder menselijk deeltje afzonderlijk en daarom worden onderdelen van het geheel binnen deze theorie vaak afzonderlijk bestudeerd. Het geheel is dus gelijk aan de som der delen. Het behaviorisme maakt op mechanisch niveau gebruik van een lineair causaal verklaringsmodel. Dit houd in dat de oorzaak het gevolg bepaald en dat het resultaat vast ligt.

Binnen het behaviorisme wordt er, met name door Skinner, ook op organisch niveau naar mensen gekeken. Dit is complexer dan het mechanisch niveau. Hierbij worden mensen gezien als organismen, ze groeien en bloeien. De vergelijkbaarheid met dieren worden soms als zinvol beschouwd. Op organisch niveau kan een organisme niet los bestudeerd worden van zijn omgeving. Het geheel is meer dan de som der delen. Het behaviorisme maakt op organisch niveau gebruik van een circulair causaal verklaringsmodel, hierbij kijkt men niet alleen naar de oorzaken van het gevolg, maar ook naar de effecten van het gevolg. Vragen richten zich hierbij niet zozeer op de oorzaken van gedrag, maar meer op de functies ervan.

Leerprocessen binnen het behaviorisme Binnen het behaviorisme worden verschillende leerprocessen aangekaart, deze zijn hiërarchisch en evolutionair geordend. Hoe lager een organisme op de evolutionaire ladder staat, hoe simpeler het gedrag en de leerprocessen zijn die dit gedrag beïnvloeden. Voor organismen die hoger op de evolutionaire ladder staan geldt dat het gedrag en de leerprocessen complexer zijn.

Habituatie Habituatie is gewenningsleren, dit komt in principe voor bij alle levende organismen. Het is een simpel leerproces. De mogelijkheid tot habituatie is aangeboren en vergt eigenlijk geen inspanning van het organisme of zijn omgeving. Het is een automatisch leerproces dat iedereen regelmatig doormaakt.

Klassiek conditioneren Een voorbeeld van klassiek conditioneren is het beroemde experiment van Pavlov. Hierbij liet hij een belletje rinkelen en liet daarop een smakelijke maaltijd genieten aan de hond. Na dit een paar keer uitgevoerd te hebben probeerde hij het met alleen het belletje, en ja hoor de hond begon te kwijlen bij het horen van het belletje. Aan de hand van dit experiment zien we dat bij klassiek conditioneren er wordt geleerd om twee stimuli met elkaar te verbinden of te associëren, het bouwt voort op een al aanwezig reflex. Dit leerproces verloopt onbewust en automatisch en is van toepassing op de meeste organismen. Belangrijke begrippen (ook wel leerwetten genoemd) bij klassiek conditioneren zijn;
 * //Stimulusdiscriminatie:// een stimulus moet aan bepaalde kenmerken voldoen om een geconditioneerde reactie uit te lokken (bang voor blaffende honden);
 *  //Stimulusgeneralisatie:// er wordt geen onderscheid gemaakt tussen twee verschillende stimuli die, al dan niet, op elkaar lijken (bang voor slangen → bang voor slangen en palingen);
 * <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;"> //Continuïteit:// dit staat voor aangrenzend, een ongeconditioneerde en een geconditioneerde stimulus volgen elkaar snel op in tijd. Het organisme leert dus een reactie op een stimulus die lijkt op een daarvoor geconditioneerde reactie;
 * <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;"> //Extinctie:// dit is uitdoving van een bepaalde reactie. Dit ontstaat als een geconditioneerde stimulus herhaaldelijk wordt aangeboden zonder ongeconditioneerde stimulus.

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;">Operant conditioneren <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;">Bij operant conditioneren staat de wet van het effect centraal. Een positieve respons zal zoregn voor een herhaling van het gedrag. Een negatieve respons zal ervoor zorgen dat gedrag niet herhaald wordt. Hierbij staan de volgende leerwetten centraal; Voorbeeld: een kind een week lang huisarrest gehad en heeft zich goed gedragen dus wordt het huisarrest vroegtijdig opgeheven. Bewezen bij operant conditioneren is dat de snelle effecten meestal beter werken. Belonen werkt beter dan straffen en zo nu en dan belonen werkt beter dan altijd belonen. Gedrag dooft vaak uit als het genegeerd wordt. Nog een bekend begrip is het ritssluitingseffect, dit houdt in dat in de opvoeding vaak het gedrag van het kind en het gedrag van de opvoeder elkaar versterken.
 * //Positieve bekrachtiging is toegediende beloning.// Iemand doet iets en krijgt daarvoor iets prettigs terug;
 * //Positieve straf is toegediende straf//. Iemand doet iets en krijgt daarvoor iets onprettigs voor terug;
 * //Negatieve straf vindt plaats als een prettige situatie wordt weggenomen.// Een kind komt te laat thuis en moet daardoor de hele week na het eten naar bed. Het kind raakt zijn of haar avonduurtje kwijt en weet daardoor dat hij of zij niet meer te laat thuis mag komen.
 * //Negatieve bekrachtiging is het stoppen van een onprettige situatie of consequentie.// Het effect is dus prettig. Negatieve bekrachtiging speelt een rol bij het in stand houden van wat negatief gedrag wordt genoemd.
 * //Negeren en uitdoven// spelen in een situatie waarbij een persoon al het verband heeft geleerd tussen zijn gedrag en de consequentie. Negeren wordt toegepast met de bedoeling het gedrag af te leren. Confrontatie en uitdoven vormen een bekende techniek uit de gedragstherapie.

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;">Model-leren <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; margin-bottom: 0cm; text-align: justify;">Model-leren is leren door te kijken naar iemand anders die een bepaalde handeling verricht en dit vervolgens als voorbeeld nemen. Deze vorm van leren is bedacht door de psycholoog Bandura, hij is een neobehaviorist. Deze stroming houden wij nu buiten beschouwing.

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Het behaviorisme toegespitst op Skinner:

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Aanvankelijk werd Skinner beïnvloed door de Amerikaanse psycholoog John Watson. Hij was de grondlegger van het methodologisch behaviorisme, Skinner werd later de <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">grondlegger van het radicaal behaviorisme. <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Bij het methodologisch behaviorisme is er geprobeerd gedrag te verklaren vanuit klassieke conditionering. <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Bij het radicaal behaviorisme leert dat de inwendige processen invloed hebben op de uiterlijke gedragingen.

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">De belangrijkste bijdrage van Burrhus Frederic Skinner aan de psychologie is zijn onderzoek naar operante conditionering geweest. <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Voor dit onderzoek heeft Skinner een 'operante' kamer gebruikt, wat later bekend is geworden als de Skinner-box. <span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">Ook stond Skinner er bekend om dat hij te werk ging aan de hand van de continuïteitshypothese, de hypothese dat er op evolutionaire gronden een continuïteit bestaat in het gedrag van gewervelde organismen.

Verder wilde Skinner voor lange tijd weten wat het specifieke verschil in gedrag is tussen mens en dier. In zijn onderzoek hiernaar kwam hij vooral uit op de verbale component van gedrag. Hier heeft hij in 1957 een boek over geschreven, 'Verbal behavior'. Met dit boek probeerde hij de taalbarrière te overwinnen en paste operant conditioneren en functionele leerprincipes toe op de verbale communicatie van mens en dier.

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;"> Bron: Richter, J. (2008). //Het palet van de psychologie.// Uitgeverij: Coutinho

<span style="display: block; font-family: Calibri,sans-serif; font-size: 11pt; font-style: normal; line-height: 0.18cm; margin-bottom: 0cm; margin-top: 0.18cm; text-align: left;">//Geschreven door : Elise Smits en Dunja Visser//